"Het is heel belangrijk om wensen rondom het levenseinde tijdig in beeld te krijgen"

Vragen naar iemands wensen rondom het levenseinde stel je niet zomaar even. Ze zijn vaak confronterend en diepgaand. Marcelle Mulder, adviseur geestelijke zorg bij Patyna, heeft een handreiking (pdf) geschreven voor verzorgenden en verpleegkundigen, zodat zij dit belangrijke onderwerp goed voorbereid bespreekbaar kunnen maken.

Mulder: “Ineens was het Coronavirus ook in verpleeg- en verzorgingshuizen doorgedrongen. Dit riep al snel de nodige vragen op: weten wij van bewoners hoe ze denken over hun levenseinde? Kennen we hun wensen, weten we wat ze belangrijk vinden? Vaak weten we wel of bewoners gereanimeerd willen worden of niet. Maar antwoorden op meer specifieke vragen als: wilt u naar het ziekenhuis bij een ernstige ziekte?, die ontbreken met regelmaat.

Goed afgestemde zorg
Praten over hun eigen sterven, dat doen veel mensen liever niet. Ook niet als ze op hogere leeftijd zijn. En al helemaal niet met een vreemde. Terwijl het voor goed afgestemde zorg rondom iemands overlijden erg belangrijk is om te weten wat de wensen van de bewoner zijn. Ook binnen onze  organisatie merkte ik hoe moeilijk verzorgenden het vinden om het levenseindegesprek aan te gaan. Dat begrijp ik: als je er niet zoveel ervaring mee hebt of het misschien zelf ook lastig vindt om over de dood te praten, dan wacht je op een geschikt moment of blijf je piekeren over de juiste vragen. Voor je het weet is de dood dichtbij en komt dat gesprek er niet meer van.

Goed voorbereid

Met de handreiking hoop ik dat verzorgenden en verpleegkundigen zich goed genoeg voorbereid voelen om een gesprek te starten over het levenseinde, met als doel om de wensen van een bewoner helder in beeld te krijgen. De handreiking biedt openingszinnen, die helpen om het gesprek op gang te brengen. En heldere vragen, waarmee je belangrijke antwoorden naar boven haalt. Verder staan in de handreiking praktische tips en adviezen over vraag- en gesprekstechnieken. De handreiking is ook geschikt voor gesprekken met naasten, als de bewoner niet meer zelf in staat is om zijn of haar wensen rondom het levenseinde aan te geven.”  

Onderzoeksaanvraag
De handreiking van Marcelle Mulder was voor de themagroep Zorgethiek van het UNO-UMCG aanleiding om een onderzoeksopdracht voor HBO-V studenten in te dienen bij de Hanzehogeschool. Doel is om te inventariseren hoe verzorgenden omgaan met levenseindegesprekken en of de handreiking hierbij helpend kan zijn.